Samengestelde rente is rente die wordt berekend over het beginbedrag én over rente die eerder aan het saldo is toegevoegd. Daardoor kan een spaarbedrag groeien doordat rente opnieuw rente oplevert, terwijl gekapitaliseerde onbetaalde rente ook een schuld kan vergroten.
Wat gebeurt er met een bedrag na elk jaar?
Bij jaarlijkse rente-op-rente wordt de opgebouwde rente bij het saldo opgeteld. In een vereenvoudigd voorbeeld groeit € 100 bij een vaste rente van 10% per jaar, zonder kosten, belastingen, stortingen of opnames, zo:
| Jaar | Beginsaldo | Rente dat jaar | Eindsaldo |
| 1 | € 100,00 | € 10,00 | € 110,00 |
| 2 | € 110,00 | € 11,00 | € 121,00 |
| 3 | € 121,00 | € 12,10 | € 133,10 |
In het tweede jaar wordt de rente dus berekend over € 110, niet alleen over de oorspronkelijke € 100. De rente blijft in dit voorbeeld op het saldo staan; haal je die tussentijds weg, dan levert dat opgenomen bedrag later geen rente meer op.
Zo bereken je samengestelde rente
Voor een vaste rente die jaarlijks wordt bijgeschreven, is de formule A = P × (1 + r)^t. A is het eindsaldo, P het beginbedrag of de hoofdsom, r de jaarlijkse rente als decimaal getal en t het aantal jaren. Een rente van 5% schrijf je in de formule als 0,05.
Als een nominale jaarrente meerdere keren per jaar wordt bijgeschreven, telt die frequentie mee: A = P × (1 + r/m)^(m × t). Hier is m het aantal bijschrijvingen per jaar. De renteafspraak en bijschrijvingsfrequentie moeten overeenkomen met de voorwaarden van de rekening.
Wat verandert de bijschrijvingsfrequentie?
Neem voor een rekenvoorbeeld steeds € 5.000, een vaste nominale jaarrente van 5% en een looptijd van 10 jaar. Bij maandelijkse bijschrijving komt het eindsaldo uit op ongeveer € 8.235,05. Bij jaarlijkse bijschrijving is dat ongeveer € 8.144,47. Met enkelvoudige rente, die alleen over de oorspronkelijke hoofdsom wordt berekend, is het saldo € 7.500.
| Berekening na 10 jaar | Eindsaldo |
| Enkelvoudige rente, 5% per jaar | € 7.500,00 |
| Samengestelde rente, jaarlijks bijgeschreven | circa € 8.144,47 |
| Samengestelde rente, maandelijks bijgeschreven | circa € 8.235,05 |
In dit vaste rekenvoorbeeld levert maandelijkse in plaats van jaarlijkse bijschrijving ongeveer € 90,58 extra op. Dat verschil komt door de frequentie, niet doordat het jaarlijkse rentepercentage verandert. De uitkomsten zijn rekenvoorbeelden, geen aanbod van een rekening; kosten, belastingen, stortingen, opnames en renteveranderingen zijn niet meegerekend.
Wanneer rente-op-rente helpt en wanneer het schuld vergroot
Op een spaarrekening kan rente-op-rente het saldo laten aangroeien als de rente wordt bijgeschreven en op de rekening blijft staan. Bij beleggingen kunnen herbelegde opbrengsten hetzelfde rekenkundige effect hebben, maar rendementen kunnen schommelen en samengestelde groei garandeert geen winst of bescherming tegen inflatie. Kosten en belastingen kunnen het bedrag verlagen dat overblijft; inflatie vermindert de koopkracht van geld.
Bij lenen kan het mechanisme juist tegen de lener werken als onbetaalde rente bij de schuld wordt opgeteld. Niet iedere lening berekent rente op die manier. De voorwaarden bepalen hoe en wanneer rente wordt berekend en of die aan het openstaande saldo wordt toegevoegd.
Wat betekent de regel van 72?
De regel van 72 geeft een grove schatting van de tijd die een bedrag nodig heeft om te verdubbelen: deel 72 door het jaarlijkse rentepercentage. Bij 6% is dat ongeveer 12 jaar. Het is een vuistregel, geen voorspelling; de werkelijke uitkomst hangt af van het rendement, de bijschrijvingsfrequentie en eventuele kosten en belastingen.
Bij een rekening of lening zijn daarom vooral de afgesproken rente, de manier waarop die wordt berekend en het moment waarop rente aan het saldo wordt toegevoegd van belang.
